Ankara merkezli düşünce kuruluşu Toplum Çalışmaları Enstitüsü, “Türkiye’de Eğitime Ayrılan Kaynak” başlıklı bir infografik yayımladı. Araştırma ve Veri Analizi Direktörlüğü’nün yürüttüğü çalışmada, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) ve Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat) verileri kullanıldı.
TÜİK verilerine göre, eğitim harcamalarının GSYH içindeki payı 2011-2016 döneminde yüzde 5’in üzerinde seyretti. 2016 yılında yüzde 5,9 ile en yüksek seviyesine ulaşan oran, sonraki yıllarda düşüşe geçti. 2020’de yüzde 5,2’ye, 2021’de yüzde 4,7’ye gerileyen pay, 2022’de yüzde 3,8’e kadar indi. 2023’te yüzde 4,2’ye ve 2024’te yüzde 4,9’a yükselmesine karşın, son veri itibarıyla oran 2010’lu yılların ortasındaki seviyelerin altında kaldı.
KAMU HARCAMALARINDA AVRUPA ORTALAMASININ ALTINDA
Çalışmada yalnızca genel kamu harcamaları dikkate alındığında, devletin eğitim harcamalarının GSYH içindeki payının yüzde 3,5 düzeyine gerilediği belirtildi. Eurostat’ın 2023 verilerine göre, bu oranla Türkiye, 33 Avrupa ülkesi arasında 31’inci sırada yer aldı. İsveç yüzde 7,2 ile listenin ilk sırasında bulunurken, Türkiye’nin yüzde 4,7 olan Avrupa Birliği ortalamasının belirgin biçimde altında kaldığı görüldü.
Kamu ve özel kurumlar dahil toplam eğitim harcamaları ile yalnızca genel kamu harcamaları arasındaki fark, Türkiye’de eğitim finansmanında özel sektör ve hane halkı katkısının görece yüksek payına işaret etti.
ÖĞRENCİ BAŞINA HARCAMADA ALT SIRALAR
Enstitünün OECD verilerine dayandırdığı karşılaştırmada, 2022 yılı itibarıyla ilköğretimde öğrenci başına toplam eğitim harcamaları satın alma gücü paritesine göre ABD doları cinsinden hesaplandı. Buna göre, Lüksemburg 25 bin 482 dolar ile birinci, İsviçre 22 bin 41 dolar ile ikinci, Norveç 19 bin 752 dolar ile üçüncü sırada yer aldı.
Türkiye’de ise aynı dönemde ilköğretim düzeyinde öğrenci başına harcama 3 bin 386 dolar olarak gerçekleşti. Bu tutar ile Türkiye, listede 34’üncü sırada bulunurken, Kosta Rika 5 bin 272 dolar ile 33’üncü, Meksika ise 2 bin 877 dolar ile 35’inci sırada yer aldı.
