Marksizm, Komünizm, Troçkizm ve Maoizm… Siyasi yelpazenin bu dört temel ideolojisi, sıkça karıştırılıyor ve bu kavramlar ara sıra karşımıza çıkıyor. Peki, her birinin ana fikri nedir ve aralarındaki farklar nelerdir? İşte, bu karmaşık konuların basit ve anlaşılır bir özeti.
1. Marksizm ve Komünizm: Teori ve Hedef
Her şeyin temelinde Marksizm yatar. Karl Marx ve Friedrich Engels tarafından geliştirilen bu teori, toplumu ve tarihi ekonomik ilişkiler üzerinden inceler. Marksizm’e göre, tarih sınıflar arasındaki mücadelelerle ilerler ve kapitalizmde işçi sınıfı (proletarya) sömürülür. Bu sömürünün son bulması için bir devrim kaçınılmazdır.
Komünizm ise Marksist teorinin ulaşmayı hedeflediği nihai aşamadır. Sınıfsız, devletsiz ve özel mülkiyetin olmadığı bir toplum düzenini savunur. Bu düzende, “herkesten yeteneğine göre, herkese ihtiyacına göre” ilkesi geçerlidir. Kısacası, Marksizm bir analiz ve yol haritasıyken, komünizm bu yol haritasının son durağıdır.
2. Marksizm’in Farklı Yorumları: Troçkizm ve Maoizm
Marksizm ve Komünizm’in farklı coğrafi ve tarihi koşullara uyarlanmasıyla yeni ideolojik akımlar ortaya çıkmıştır.
- Troçkizm: Sovyetler Birliği’nin önemli figürlerinden Leon Troçki‘nin görüşlerine dayanır. Troçkizm, Stalin’in otoriter yönetimine karşı çıkar ve “sürekli devrim” tezini savunur. Bu teze göre, sosyalist devrim tek bir ülkede başarılı olamaz, dünya çapında yayılması gerekir. Troçki, Stalin’in “tek ülkede sosyalizm” politikasına karşı durur ve gerçek sosyalizmin işçi sınıfının doğrudan katılımıyla, demokratik bir şekilde inşa edilebileceğini savunur.
- Maoizm: Çin Komünist Partisi’nin lideri Mao Zedong‘un fikirleridir. Mao, Marksizm’i sanayileşmemiş, tarım toplumu olan Çin’in koşullarına uyarlamıştır. Marx’ın aksine, devrimin öncü gücünün işçi sınıfı değil, köylü sınıfı olduğunu öne sürer. Mao’ya göre devrim, kentlerin köylerden kuşatılmasıyla ve gerilla taktiklerini içeren uzun süren bir “halk savaşı” ile gerçekleşmelidir.
3. Temel Farkların Özeti
