İran genelinde son 10 gündür devam eden protesto gösterilerinde doğrulanmış can kaybı sayısının en az 35’e yükseldiği belirtildi. İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), yaşamını yitirenlerden ikisinin güvenlik güçleri mensubu olduğunu bildirdi. İranlı yetkililer toplam can kayıplarına ilişkin henüz resmî bir açıklama yapmazken, iki güvenlik görevlisinin hayatını kaybettiğini doğruladı. HRANA tarafından paylaşılan verilerde, ülke genelindeki eylemlerde 60’tan fazla protestocunun yaralandığı ve yaklaşık 1200 kişinin gözaltına alındığı kaydedildi.
EKONOMİK KRİZİN TETİKLEDİĞİ PROTESTOLAR REJİM KARŞITI EYLEMLERE DÖNÜŞTÜ
Ekonomide yaşanan tıkanıklık sebebiyle 28 Aralık tarihinde esnaf ve tüccarlar tarafından başlatılan protestoların, kısa sürede öğrenciler dahil toplumun farklı kesimlerine yayıldığı ifade edildi. İran’ın 31 eyaletinden 27’sinde etkili olan eylemlerde, dini yönetime karşı sloganlar atıldığı belirtildi. Sosyal medyaya yansıyan görüntülerde, protestocular ile güvenlik güçleri arasında şiddetli çatışmaların yaşandığı görülürken; İlam kenti dahil bazı bölgelerde güvenlik güçlerinin protestoculara katıldığı yönündeki iddialar dile getirildi.
Tahran Büyük Çarşısı’nda toplanan kalabalığın Dini Lider Ayetullah Ali Hamaney’i hedef alan sloganlar attığı ve güvenlik güçlerinin müdahalesiyle karşılaştığı aktarıldı. Necefabad kentinde ise çocukları gözaltına alınan ebeveynlerin adliye binası önünde toplandığı ve yetkililere 24 saat içinde serbest bırakılma çağrısında bulunduğu kaydedildi.
ABD Başkanı Donald Trump, protestolara ilişkin yaptığı açıklamada, barışçıl göstericilerin öldürülmesi durumunda askeri müdahale seçeneğinin masada olduğunu ifade etti. Trump, daha fazla can kaybı yaşanması halinde İranlı yetkililerin sert bir karşılıkla karşılaşacağını vurguladı.
İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney, konuya ilişkin değerlendirmesinde yetkililerin meşru protestocularla diyalog kurması gerektiğini, ancak isyancıların engelleneceğini söyledi. Yargı Erki Başkanı Gulam Hüseyin Muhsini Ejei de geçim sıkıntısına yönelik haklı taleplerin dinleneceğini, fakat isyan hareketlerine müsamaha gösterilmeyeceğini belirtti.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın ofisinden yapılan açıklamada, İlam eyaletinde yaşanan şiddet olaylarını araştırmak üzere İçişleri Bakanlığı bünyesinde özel bir heyet kurulması talimatı verildiği bildirildi. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, yaşanan can kayıplarından derin üzüntü duyduğunu belirterek, taraflara itidal ve barışçıl ifade özgürlüğüne saygı çağrısında bulundu. Norveç merkezli İran İnsan Hakları örgütü ise sekiz eyalette aralarında beş çocuğun da bulunduğu en az 27 protestocunun güvenlik güçlerince öldürüldüğünü kaydetti. Yaşanan bu olayların, 2022 yılındaki Mahsa Amini protestolarından bu yana ülkedeki en geniş kapsamlı kitlesel hareketlilik olduğu vurgulandı.
