İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW), İsrail ordusunun Lübnan’ın güney bölgelerinde beyaz fosfor mühimmatı kullandığını doğruladığını kamuoyuyla paylaştı.
HRW tarafından yapılan açıklamada, çatışmaların ilk günlerinde Yohmor kasabası üzerinde havada patlayan beyaz fosfor mühimmatlarına ait sekiz farklı görüntünün doğrulandığı ve coğrafi olarak konumlandırıldığı kaydedildi. Araştırmacılar, mühimmatın havada infilak ettiğinde oluşturduğu ve “boğumlu” bir şekle benzeyen duman bulutunun bu tür silahların ayırt edilmesini sağladığını ifade etti. HRW’nin ulaştığı bulgular, İsrail’in daha önce de tartışma yaratan bu mühimmatı yeniden kullandığı yönündeki iddiaları güçlendirdi.
Örgüt tarafından doğrulanan görüntüler, beyaz fosforun yerleşim alanları üzerinde kullanıldığını gösteriyor. Bölgeden gelen diğer görsellerin de benzer kullanımlara işaret ettiği belirtilirken, Lübnan’ın güneyinde 800 binden fazla kişinin yerinden edilmesi nedeniyle pek çok olayın kayıt altına alınamamış olabileceği vurgulandı. Son haftalarda İsrail ordusunun bölgedeki yolları, köprüleri, benzin istasyonlarını ve sağlık merkezlerini hedef aldığı da aktarıldı. Bu saldırıların, Lübnan’ın güneyini ülkenin geri kalanından izole etmeyi amaçladığı kaydedildi.
BEYAZ FOSFOR NASIL BİR SİLAH?
Beyaz fosfor, oksijenle temas ettiğinde tutuşan ve yüksek ısıda yanan kimyasal bir madde olarak tanımlanıyor. Top mermileri, bombalar ve roketlerle kullanılabilen bu madde, yoğun duman üretiyor. Askeri güçler bu mühimmatı genellikle sis perdesi oluşturmak, hedef işaretlemek veya gece görüşünü kolaylaştırmak için kullanıyor. Bu tür kullanımlar bazı askeri hukukçular tarafından meşru kabul ediliyor.
Ancak sivil yerleşimlerde kullanımı son derece tartışmalı görülüyor. Beyaz fosfor, temas ettiği bölgede yangın çıkarabiliyor, ciddi yanıklara yol açıyor ve zehirli duman yayıyor. Lübnan merkezli Public Works Studio’nun raporuna göre beyaz fosfor, Lübnan’ın güneyinde 2 bin hektardan fazla alanı etkiledi. Bu alanların önemli bir kısmını yoğun ormanlar ve tarım arazileri oluşturuyor.
Uzmanlar, beyaz fosforun yalnızca anlık bir tehdit olmadığını, toprakta kalan parçaların daha sonra yeniden alev alabildiğini ve çiftçiler için sürekli bir risk teşkil ettiğini vurguluyor. Ayrıca toprağa karışan fosforik asit ve ağır metallerin, toprak verimliliğini düşürdüğü ve tarımsal üretimi olumsuz etkilediği ifade ediliyor.
Beyaz fosfor uluslararası hukukta tamamen yasaklanmış bir silah olmamakla birlikte, sivillere zarar vermemesi için kullanımına ciddi sınırlamalar getiriliyor. Konvansiyonel Silahlar Sözleşmesi’nin ilgili protokolü, bu tür mühimmatın sivillerin yoğun olduğu alanlarda kullanılmasını yasaklıyor ancak İsrail’in bu protokolü onaylamadığı biliniyor. İsrail ordusu ise HRW’nin iddialarına doğrudan bir yanıt vermedi. Yapılan açıklamada, beyaz fosfor içeren mühimmat ile diğer duman mühimmatlarının görsel olarak benzerlik gösterebileceği ve kesin yargılara varırken dikkatli olunması gerektiği belirtildi.
Uzmanlara göre beyaz fosforun kullanımına ilişkin tartışmalar sadece teknik değil, aynı zamanda etik ve siyasi bir mesele olarak değerlendiriliyor. Bu mühimmatın yerleşim alanlarında kullanılmış olması durumunun savaş hukukunun ihlali anlamına gelebileceği, ancak askeri amaçlarla kullanıldığı savunmasının uluslararası hukukta gri bir alan yarattığı ifade ediliyor.
