Sabri Kırdar/ Antalya
İnsan Hakları Derneği (İHD) Antalya Şubesi, 21 Şubat Dünya Anadil Günü dolayısıyla şube binasında basın açıklaması gerçekleştirdi. Açıklamayı Şube Yönetim Kurulu Üyesi Av. Ferdi Parim okurken, metin ayrıca Kürtçe olarak Şube Yönetim Kurulu Üyesi Av. Nesibe Bahadır tarafından paylaşıldı.
ANADİL HEM BİREYSEL HEM KOLEKTİF BİR HAKTIR
Açıklamada, anadilin bireyin doğduğu topluluk içinde doğal akışla öğrendiği, sosyalleştiği ve kültürel değerlerini yaşattığı dil olduğu belirtilerek, anadil hakkının hem bireysel hem de kolektif bir hak olduğuna dikkat çekildi.
Dünya genelinde yaklaşık 7 bin dilin konuşulduğu, bunlardan 2 bin 500’ünün yok olma tehlikesi altında bulunduğu ifade edilen açıklamada, UNESCO’nun 17 Kasım 1999’da 21 Şubat’ı Uluslararası Anadili Günü ilan ettiği ve 2000 yılından bu yana günün kültürel çeşitlilik ve çok dilliliği desteklemek amacıyla kutlandığı hatırlatıldı.
ULUS DEVLET ANLAYIŞI EN BÜYÜK ENGEL
Anadilinde eğitim taleplerinin önündeki en büyük engelin “ulus devlet” anlayışı olduğu savunulan açıklamada, ulus devletlerin resmi dil dışındaki dillere yönelik asimilasyoncu ve yasaklayıcı politikalarla hareket ettiği belirtildi. Yok olan ya da tehlike altındaki tüm dillerin insanlığın ortak değeri olduğu vurgulanan açıklamada, halkların kendi dillerinde konuşma ve eğitim alma hakkının güvence altına alınması gerektiği ifade edildi.
SEÇMELİ DERS UYGULAMASINA ELEŞTİRİ
Türkiye’de Türkçe dışındaki bazı dillerin 2012 yılında çıkarılan genelgeyle 5. Sınıftan itibaren seçmeli ders olarak okutulabildiği hatırlatılan açıklamada, bu uygulamanın yetersiz olduğu kaydedildi. Çocuğun ilkokul 5. Sınıfa kadar ailesinden öğrendiği dilden koparılarak resmi dilde eğitime zorlanmasının pedagojik ve hak temelli sorunlar yarattığı belirtildi.
Seçmeli ders uygulamasında yeterli öğretmen atanmaması, bir sınıfta en az 10 öğrencinin aynı dersi seçme zorunluluğu ve ders materyallerindeki eksiklikler gibi sorunlara dikkat çekilen açıklamada, velilerin ve öğrencilerin ders seçim sürecinde yeterince bilgilendirilmediği ve kimi zaman idare tarafından farklı derslere yönlendirildiği ifade edildi.
KÜRT MESELESİNİN ÇÖZÜMÜNDE KİLİT ÖNEMDE
Açıklamada, anadilinde eğitim hakkının Kürt meselesinin çözümü ve toplumsal barış açısından kilit önemde olduğu belirtildi. Kürt dili ve lehçelerinde eğitim hakkının anayasal ve yasal güvenceye kavuşturulması çağrısı yapılan metinde, devletin TRT Kurdî (TRT6) ve seçmeli ders uygulamaları gibi adımlarının önemli olmakla birlikte hakkın özünü karşılamadığı ifade edildi.
Kürtçeye yönelik kültürel etkinlik yasakları, cezaevlerinde Kürtçe yayınlara el konulması ve Kürtçe yer isimlerine ilişkin idari engellemeler de eleştirildi.
Açıklamada ayrıca Türkiye’nin, başta Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin 17, 29 ve 30. Maddelerine koyduğu çekinceler olmak üzere, taraf olduğu uluslararası insan hakları belgelerindeki çekinceleri kaldırması ve Eğitimde Ayrımcılığa Karşı Sözleşme’ye taraf olarak yükümlülüklerini yerine getirmesi çağrısı yapıldı.
İHD Antalya Şubesi açıklamasında, her bireyin kendi anadiliyle eğitim alması ve dünya ile iletişim kurması hakkının ivedilikle hayata geçirilmesini talep ederek, “21 Şubat Dünya Anadil Günü kutlu olsun” mesajını paylaştı.
