Suriye’de HTŞ Şam yönetimi ile Dürziler arasında yaşanan çatışmalar, bölgedeki gerilimi artırıyor. Peki, İsrail’in de dahil olduğu çatışmalarlarda isimleri sık sık gündeme gelen Dürziler kimdir? Kökenleri, inançları ve bölgedeki rolleri hakkında merak edilen tüm detaylar bu haberde.
Suriye’de 14 Temmuz’dan bu yana Esad rejimini deviren HTŞ rejimi ile Dürziler arasında devam eden çatışmalar, onlarca kişinin hayatını kaybetmesine neden oldu. Şam yönetimi, bölgeye ablukasını artırırken, Dürzileri müdahaleye karşı İsrail’in de bölgede rejim unsurlarını hedef almasıyla gerilim yeni bir boyut kazandı. Bu gelişmelerin odağında yer alan Dürzi topluluğu ve geçmişleri merak konusu oldu.
Dürziler Kimdir?
Dürziler, çoğunlukla Suriye, Lübnan, Ürdün, İsrail ve İsrail işgali altındaki Golan Tepeleri’nde yaşayan bir etnik-dini topluluktur. İnançları, İslam’ın bir kolu olarak kabul edilse de, kendilerine özgü farklılıklar içerir.
- Suriye: Yaklaşık 700 bin Dürzi, özellikle Şam’ın güneyindeki Süveyda Vilayeti‘nde yoğunlaşmıştır.
- İsrail ve Golan Tepeleri: İsrail’de 150 bin civarında Dürzi, toplumun ve ordunun bir parçası olarak görülürken, Golan Tepeleri’ndeki 23 bin Dürzi’nin çoğu ise Suriye kimliğini korumayı tercih eder.
- Lübnan: Şuf ve Aley bölgelerinde yoğunlaşan Dürziler, Lübnan siyasetinde önemli bir etkiye sahiptir.
Dürzilerin Tarihsel Yolculuğu ve İnançları
Dürzi topluluğu, 11. yüzyılın başlarında Mısır’daki Şii Fatımi Halifesi El-Hakim bi-Emrillah döneminde ortaya çıktı. Kurucusu El-Derezi‘ye göre, El-Hakim Tanrı’nın yeryüzündeki bir tecellisiydi. Dürziler, 1021 yılında gizemli bir şekilde ortadan kaybolan El-Hakim’in bir gün dünyaya geri döneceğine ve evrensel adaleti sağlayacağına inanır.
Dürziler, kendilerine özgü kapalı bir yapıya sahiptir. Geçmişte Osmanlı İmparatorluğu’na karşı ayaklanmalarda yer alsalar da, 19. yüzyılda Kavalalı Mehmet Ali Paşa isyanında Osmanlı’yı desteklemişlerdir. 1925’teki Büyük Suriye İsyanı‘nda ise Fransız işgaline karşı direnişin liderliğini üstlenmişlerdir.
Suriye İç Savaşı sırasında Dürziler, tarafsız kalma ve sadece kendi bölgelerini koruma stratejisini benimsediler. IŞİD ve Nusra Cephesi gibi radikal grupların saldırılarına maruz kalsalar da, Esad rejimine karşı genellikle temkinli bir duruş sergilediler. Ancak 2023 yılında, Süveyda’da Esad rejimine karşı protestolar düzenleyerek istifa çağrısı yapmaları dikkat çekti.
Dürzilerin Liderleri ve Dini Yapıları
Dürzilerin dini liderleri Şeyh Hikmet el-Hicri, Şeyh Hamud el-Hanavi ve Şeyh Yusuf Carbu‘dur. Askeri alanda ise Laith Al-Balaous ve Süleyman Abdülbaki gibi isimler öne çıkar. Dürzilik inancı, İslam ve Hristiyanlık gibi semavi dinlerden unsurlar taşıyan, gizemli ve ezoterik bir yapıya sahiptir. Dürziler, kendi inanç sistemlerini dışa kapalı tuttukları için tam olarak anlaşılamamış bir topluluktur.
