İktidarın aile merkezli politikaları, kadınları eş, anne ve bakıcı rollerine yönlendirirken; ekonomik bağımsızlığından vazgeçmesi beklenen ilk kesim yine kadınlar oluyor. İstihdam modelleri, kadınları düşük maliyetli ve güvencesiz bir emek rezervine dönüştürüyor. Aileyi odağa alan bu düzenlemeler, kadının çalışma hayatındaki varlığını “aile ekonomisine destek” seviyesinde tanımlıyor.
BirGün gazetesinden Havva Gümüşkaya’nın haberine göre, özellikle erken çocukluk döneminde kamusal ve ücretsiz kreşlerin eksikliği, özel kreş ücretlerinin asgari ücret seviyesine ulaşmasıyla birleşince birçok kadın çocuk bakımı için işinden ayrılmak zorunda kalıyor. Türkiye’de nüfusun yaşlanmasıyla birlikte yaşlı bakımı da devlet tarafından kurumsallaştırılmak yerine “evde bakım” yöntemiyle kadının sorumluluğuna bırakılıyor.
Son yıllarda gündeme gelen “esnek” ve “uzaktan” çalışma modelleri, kadın istihdamını artırma vaadiyle sunulsa da profesyonel iş ile ev işlerini iç içe geçirerek iş yükünü artırıyor. Bu durum, kadınların “ailevi nedenlerle” iş hayatının tamamen dışına çıkmasına zemin hazırlıyor.
ÇALIŞMAYAN KADINLARIN YÜZDE 45’İ EV İŞLERİ VE AİLEVİ NEDENLERİ GEREKÇE GÖSTERİYOR
TÜİK tarafından paylaşılan işgücü verileri, aile odaklı politikaların kadınları piyasa dışına ittiğini rakamlarla kanıtlıyor. 2025 itibarıyla çalışma çağındaki 21 milyon 548 bin kadın işgücüne dahil olmuyor. Bu kadınların 5 milyon 925 bini “ev işleriyle meşgul” olduğunu, 3 milyon 846 bini ise “ailevi ve kişisel nedenleri” gerekçe gösteriyor. Toplamda 9 milyon 771 bin kadın bu iki ana sebeple çalışma hayatının dışında kalırken, bu oran çalışmayan kadınların yüzde 45’ine tekabül ediyor.
Ailevi nedenlerle işgücüne katılamayan kadın sayısında ciddi bir artış gözleniyor. 2021 yılında 2,3 milyon olan bu sayı, 2025’te 3,8 milyona ulaştı. Bu gruptaki kadınların 806 binini üniversite mezunları oluşturuyor; yani ailevi engeller nedeniyle çalışamayan her 5 kadından biri nitelikli işgücü kategorisinde yer alıyor.
Veriler, muhafazakar politikaların etkisiyle son iki yılda bir milyondan fazla kadının iş aramaktan vazgeçtiğini veya işini bıraktığını gösteriyor. 2021’de çalışma hayatına katılmayan kadınların yüzde 11’i ailevi nedenleri gerekçe gösterirken, 2025’te bu oran yüzde 18’e yükseldi.
Yaş grupları incelendiğinde, işten kopuşun çocuk sahibi olma ve bakım yükünün en yoğun olduğu dönemlerde hızlandığı görülüyor. 2025 sonu itibarıyla 30-34 yaş aralığındaki 780 bin kadın ailevi nedenlerle işten ayrılırken, bu grubu 645 bin kişiyle 35-39 yaş ve 623 bin kişiyle 25-29 yaş aralığındaki kadınlar izledi. TÜİK doğum istatistiklerine göre ilk doğumdaki ortalama anne yaşının 27,3 olması, işgücünden kopuşun başladığı yaşlarla paralellik gösteriyor.
