Suriye’de Beşar Esad rejiminin sona ermesiyle kurulan yeni yönetim ile Demokratik Suriye Güçleri (SDG) arasında yürütülen ve “10 Mart Mutabakatı” olarak bilinen görüşme süreci devam ediyor. Son dönemde bölgede yaşanan bazı gerilimlerin süreci olumsuz etkilediği iddia edilirken, Mazlum Abdi ile Ahmed Şara arasında 29 Aralık tarihinde yapılması planlanan kritik zirve iptal edilmişti. Bölge kaynakları bu iptalin siyasi bir krizden ziyade olumsuz hava koşullarından kaynaklandığını belirtse de, SDG’nin yeni dönemde Şam ordusuna katılıp katılmayacağı konusundaki belirsizlik sürüyordu. Bu tartışmaların gölgesinde Özerk Yönetim Temsilcisi Abdülkerim Omer, Rudaw’a verdiği demeçte sürecin detaylarını ve önümüzdeki yol haritasını paylaştı.
Abdülkerim Omer, müzakerelerin tıkandığı iddialarının aksine, yakın bir zamanda Şam’da çok kapsamlı bir toplantı gerçekleştirileceğini bildirdi. Dikkat çeken detay ise bu toplantıya Amerika Birleşik Devletleri’nin de “garantör taraf” olarak en üst düzeyde katılım sağlayacak olması. Yapılacak görüşmede 10 Mart Anlaşması’nın ana maddelerinin hayata geçirilmesi hedefleniyor. Masadaki en sıcak başlıklar arasında SDG’nin Savunma Bakanlığına, yerel asayiş güçlerinin ise İçişleri Bakanlığına bağlanması yer alıyor. Ayrıca ülkenin en önemli gelir kaynakları olan petrol ve gaz sahaları ile sınır kapılarının yönetimi de müzakerelerin ana gündem maddelerini oluşturuyor.
Teslimiyet değil ortaklık arayışı
Anlaşmanın detaylarına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Omer, 7 Ekim tarihinde Şam’da yapılan görüşmelerde askeri ve iç güvenlik güçlerinin bakanlıklara bağlanması konusunda prensipte bir uzlaşı olduğunu hatırlattı. Tarafların ABD aracılığıyla karşılıklı önerilerini sunduğunu belirten Omer, petrol, gaz ve sınır kapıları gibi konularda ciddi tartışmaların ve sonucunda bir uzlaşının çıkmasını umduklarını dile getirdi. Suriye halkının uzun süren savaştan yorulduğunu ve huzura ihtiyaç duyduğunu belirten Omer, Şam yönetiminin SDG’nin katılımını bir “teslimiyet” olarak görme eğiliminde olduğunu ancak kendilerinin bunu bir “ortaklık” olarak tanımladığını vurguladı. Omer, Kürtlerin taleplerinin sadece bir cumhurbaşkanlığı açıklamasıyla değil, anayasal güvence altına alınmış siyasi, kültürel ve eğitim hakları olarak karşılanması gerektiğini ifade etti.
Merkezi sisteme dönüş kabul edilmeyecek
Suriye’nin gelecekteki idari yapısı hakkında net konuşan Abdülkerim Omer, eski merkeziyetçi sisteme geri dönüşün mümkün olmadığını savundu. Merkezi sistemin tekrarlanmasının, temeli radikal İslam olan diktatör bir rejime geri dönmek anlamına geleceğini öne süren Omer, bunun Suriye halkı tarafından kabul edilmeyeceğini belirtti. Uluslararası toplumun da Suriye’de istikrarın merkezi bir sistemle sağlanamayacağı görüşünde olduğunu aktaran Omer, ülkedeki değişimin anahtarının tek renkliliği kırmak olduğunu dile getirdi. Omer’e göre, 60 yıllık baskı ve 14 yıllık iç savaştan sonra tüm bileşenlerin masaya oturup yeni devletin kimliği üzerinde anlaşması ve bunun uzman bir komite tarafından yazılacak anayasa ile tescillenmesi gerekiyor.
Askeri güçler kuzey ve doğu Suriye’de kalacak
SDG’nin Şam ordusuna entegrasyonu durumunda sahada nasıl bir askeri yapılanma olacağı sorusuna da açıklık getiren Omer, “adem-i merkeziyetçiliğin” kendileri için kırmızı çizgi olduğunu yineledi. Yeni ve adem-i merkeziyetçi bir Suriye kurmak istediklerini belirten Omer, Savunma Bakanlığı bünyesine katılacak olan üç SDG tümeninin görev yerlerinin değişmeyeceğini, bu güçlerin Kuzey ve Doğu Suriye’de kalmaya devam edeceğini açıkladı. Şam ordusunun kuzeye yerleşmesi gibi bir durumun söz konusu olmadığını vurgulayan Omer, sadece anti-terör tugayının ülkenin diğer bölgelerinde ortak operasyon yapabileceğini belirtti. Ayrıca sınırların korunması için üçüncü bir tugay kurulmasını önerdiklerini ve bu birliğin de SDG unsurlarından oluşacağını sözlerine ekledi.
