Ahmet ÜNSAL / Manisa
Manisa’da plansız sanayileşme ve kontrolsüz kentleşmenin çevre ve halk sağlığı üzerindeki etkileri giderek ağırlaşıyor. Manisa Kültür ve Tabiat Varlıklarını ve Çevreyi Koruma Derneği Başkanı Ali Suat Ertosun, derneğin yönetim kurulu üyelerinin katılımıyla gerçekleştirilen toplantı Manisa Ziraat Mühendisleri Odası’nda yapıldı. HSK’nın önceki dönem üyeleri arasında yer alan Ali Suat Ertosun, yaptığı basın açıklamasında nüfus ve sanayi yoğunluğunun kentin taşıma kapasitesinin çok üzerine çıktığını belirterek ciddi uyarılarda bulundu. “Şehir büyüyor ancak bu büyüme ne doğayı koruyor ne de insanımızı.” diyen Ertosun, yetkililere seslendi.
“YERALTI SULARIN ÇEKİLMESİ İLE YERİN ALTINDA VE ÜSTÜNDE İNANILMAZ OBRUKLAR OLUŞTU.”
Sanayileşmeye karşı olmadıklarını ancak Manisa’da yaşanan sürecin sağlıklı bir kalkınma değil “hormonlu büyüme” olduğunu vurgulayan dernek başkanı Ali Suat Ertosun, “Bugün Manisa’da şehir gelişim planlamaları açısından nüfus kaldırma kapasitesinin çok üstünde bir yoğunluk vardır. Plansız büyüme ve sanayi siteleri, maden ocakları ile hem toprağın nefesini kesiyor hem de kentin doğal dengesini geri dönülmez biçimde zedeliyor. Bugünkü tarım alanlarımızı yok edersek, sağlıklı gıda ve yeraltı sularımızı da heba edersek temiz su bulamayacağız.” dedi.
Maden faaliyetleri, aşırı sanayi kullanımı ve tarımda vahşi sulama nedeniyle yeraltı su seviyelerinin yüzlerce metre aşağıya çekildiğini ifade eden Ertosun, bunun toprakta tuzlanmaya ve obruk oluşumlarına neden olduğunu söyledi. Salihli ve Alaşehir bölgelerinde yoğunlaşan jeotermal enerji santrallerinin (JES) Manisa’da her yıl yaklaşık 157 milyon metreküp suyu yeraltından çektiğini belirten Ertosun, bu miktarın 2024 yılında Demirköprü Barajı’ndaki kullanılabilir sudan fazla olduğuna dikkat çekti. Çekilen suların reenjeksiyon yöntemiyle yeraltına geri verilmesi gerektiğini hatırlatan Ertosun, denetim eksikliği nedeniyle bu kurallara uzun süredir uyulmadığını söyledi.
“BAĞLARIN EN BÜYÜK DÜŞMANI JES’LER. DÜNYACA ÜNLÜ SOFRALIK SULTANİYE ÜZÜMÜN TADINI VE KALİTESİNİ DÜŞÜRÜYOR.”
Reenjeksiyon yapılmadığında yeraltı sularının ağır metallerle kirlenme riski taşıdığını vurgulayan Ertosun, JES’lerden çıkan buharın nem oranını değiştirerek bağlarda üzüm kalitesini düşürdüğünü, hastalıklara ve ilkbahar donlarının artmasına yol açtığını kaydetti. Manisa’nın çevre felaketlerinden birinin de çarpık sanayileşme olduğunu belirten Ertosun, kentin altyapısının bu yoğunluğu kaldırmadığını söyledi.
“ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK MÜDÜRLÜĞÜ VE TURGUTLU OSB’YE YAZDIĞIMIZ 8 DİLEKÇEYE YANIT VERMEDİKLERİ GİBİ GEDİZ’İ KİRLETMEYİ SÜRDÜRÜYORLAR.”
Doğudan batıya yaklaşık 50 kilometrelik hat boyunca Turgutlu, Bağyurdu, Kemalpaşa, Manisa, Muradiye, Çiğli ve Menemen OSB’leriyle Manisa’nın adeta sanayi alanları arasında sıkıştığını ifade eden Ertosun, Manisa OSB’nin 8’inci, Muradiye OSB’nin ise 3’üncü kısımlara kadar büyüdüğünü, toplam sanayi alanı sayısının fiilen 17’ye ulaştığını dile getirdi.
Ertosun Ayrıca “Turgutlu OSB ‘deki fabrikalar kimyasal atıklarını Gediz’e ve Nif çayına akıtmayı sürdürüyor.Gerek Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne gerekse Turgutlu OSB’ye 8 defa yazdığımız yazılara yanıt vermeyerek çevreyi kirletmeyi sürdürüyorlar.”
“FABRİKA BACALARINDAN ÇIKAN KÜKÜRT DİOKSİT VE AZOT OKSİT GAZLARININ KENT ÜZERİNDE HAVA KİRLİLİĞİ KAPANI OLUŞTURUYOR”
Spil Dağı ile Yuntdağı arasında kalan ovada hava sirkülasyonunun zayıf olduğuna dikkat çeken Ertosun, fabrika bacalarından çıkan kükürt dioksit ve azot oksit gazlarının kent üzerinde “hava kirliliği kapanı” oluşturduğunu söyledi.
Kentteki büyümenin ne doğayı koruduğunu ne de insanı merkeze aldığını vurgulayan Ertosun, altyapı eksiklikleri nedeniyle zehirli atıkların toprağa karıştığını, bunun da başta kanser olmak üzere hayati sağlık sorunlarını artırdığını ifade etti. Ertosun, Manisa’nın mevcut büyüme modeliyle adeta “kendi insanını yiyerek ayakta durmaya çalışan” bir kent haline geldiğini dile getirdi.
Sanayi tesislerinin devasa miktarda su tükettiğini ve atık sularla çevreyi kirlettiğini belirten Ertosun, arıtılmadan veya yetersiz arıtılarak doğaya bırakılan atık suların ağır metal kirliliğine yol açtığını söyledi.
Tekstil, metal ve elektronik sanayisinden çıkan atıkların kadmiyum, kurşun, civa ve krom gibi ağır metaller içerdiğini ifade eden Ertosun, bu kirliliğin Gediz Nehri’ni bitme noktasına getirdiğini, Akhisar ve Kırkağaç ovalarının da aynı tehlikeyle karşı karşıya olduğunu vurguladı.
Dernek olarak bugüne kadar çevreyle ilgili 22 dava açtıklarını belirten Ertosun, bunlardan 4’ünün lehlerine, 3’ünün aleyhlerine sonuçlandığını söyledi.
Bu davalar sayesinde Muradiye Orman Fidanlığı dahil olmak üzere Manisa’da yaklaşık 10 bin dönüm tarım arazisinin kurtarıldığını ve 8 taşınmaz kültür varlığının tescillendiğini kaydetti.
Ertosun, Gördes Ulu Camii, Şehzadeler Teknik ve Anadolu Lisesi atölye binaları, Çaybaşı Deresi üzerindeki tarihi köprüler ve Beyazfil Binası için verilen mücadeleleri anlattı.
Ulupark’a katlı otopark yapılmasından vazgeçilmesini önemli bir kazanım olarak değerlendiren Ertosun, Manisa Büyükşehir Belediyesi ve meclisine teşekkür etti.
Dernek olarak sürdürülebilir çevre, tarım ve kültürel miras için çeşitli projeler hazırladıklarını belirten Ertosun; atık suyun yeniden kullanımı, Manisa Tarzanı Müzesi, Manisa evleri sokağı, şehitler anıtı ve anıt ağaç envanteri projelerini anlattı.
Amaçlarının Manisa’yı sadece bir sanayi kenti değil, yaşanabilir ve marka bir şehir haline getirmek olduğunu söyledi.
“BİZ SANAYİLEŞMEYE KARŞI DEĞİLİZ, RANTA KARŞIYIZ. MANİSA’NIN BİR ‘KIRMIZI PAZARTESİ’ YAŞAMASINI İSTEMİYORUZ”
Manisa’nın sanayi baskısı altında bulunduğunu vurgulayan Ali Suat Ertosun,
“Biz sanayileşmeye karşı değiliz, ranta karşıyız. Manisa’nın bir ‘Kırmızı Pazartesi’ yaşamasını istemiyoruz” diyerek yetkilileri ve halkı duyarlı olmaya çağırdı.
Ertosun, Manisa Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Derneği olarak mücadeleyi kararlılıkla sürdüreceklerini sözlerine ekledi.
CUMHURBAŞKANLIĞI-BAKANLIKLAR VE MANİSA OSB “BYD’NİN YATIRIMINDA SIKINTI YOK”
ERTOSUN “BYD FABRİKASI YAPILMAYACAK”İDDİASINI ORTAYA ATTI
Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi, İlgili Bakanlıklar, Kentin iktidar milletvekilleri, OSB yetkilileri, Manisa Valisi geciktiği ileri sürülen hatta ilgili Çinli firmanın yatırımdan vazgeçtiği söylentilerine geçtiğimiz günlerde “BYD ‘nin yatırımıyla ilgili her hangi bir geri adım olmadığı gibi her şeyin yolunda ve yatırım takvimi çerçevesinde devam ediyor” açıklamalarında bulunmuştu.
Tüm bu pozitif açıklamalara karşın Manisa Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma ve Çevre Derneği ve HSYK eski Üyesi Ali Suat Ertosun, BYD’nin yatırımın sürdürülmesinden vazgeçtiğini belirtti.
Manisa’da yaşanan çevre sorunlarına ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. BYD’nin Manisa’da faaliyete geçireceği fabrikaya ilişkin ilginç iddialarda ortaya atan Ertosun; fabrikanın, yetkili isimlerinin açıklamalarının aksine yapılmayacağını, açılması durumunda ise Manisa felaket olacağını ileri sürdü.
Ertosun “Ben Ankara’daki ve Manisa’daki bazı yetkililerle görüştüm. Tabii ki bunlar kulis bilgiler bana açıkça bilgi vermiyorlar. Diyorlar ki BYD fabrikası Manisa’da gerçekleşmeyecek. Hatta söylediklerine göre Şubat, Mart aylarında bu açıklanacak. Orası Manisa’nın en verimli tarım alanıydı. Buraya fabrika yapılacak olması insanın vicdanını sızlatıyor. O topraklar bir sanayi için verilir mi? Bir de şu var, bu aküleri, bunların pilli aküleri bu çevreye zarar verecek. Türkiye’de bunun altyapısı yok arkadaşlar. Avrupa’daki gibi bunlarla ilgili bir altyapı kanun düzenlemesi yok. Manisa’yı büyük bir çevre felaketi bekliyor” diye konuştu.
2026 yılında faaliyete geçmesi planlanan fabrikayla ilgili tek bir çivinin çakılmadığını anlatan Ertosun,
“12 bin işçi çalışacak, diyorlar. Bin tane Çinli’nin geleceği belli mi? Burada nasıl bir koloni kuracakları belli mi? Ayrıca saha için elektronik altyapısı ihale edilmişti. Baz istasyonları vesaire gibi o ihalenin iptal edildiğini, geri çekildiğini öğrendik. Bu da tabii ki bir kulis bilgisi fakat geri dönüşün başlangıcı o elektronik altyapı ihalesinin iptal edilmesi de diyebiliriz” ifadelerini kullandı.
OSB tarafından inşa edilecek olan lojmanların da Çinliler için yapıldığını iddia eden Ertosun;
“OSB sanayi için lojman yapmaya karar verdi. Bugüne kadar bir tek işçiye lojman yaptılar mı? Türkiye’deki tüm OSB’leri düşünün. Bugüne kadar OSB’ler bir tek işçisi için lojman yapmadı.Ama BYD Manisa’da yatırım yapmaya karar verdikten sonra 2024 yılında yönetmelik değiştirildi ve OSB’ler lojman yapmaya karar verdiler.İlk uygulamasını Manisa’da yaptılar.Şimdi diyorlar ki biz bunları Çin’ler için yapmıyoruz.Tabii ki öyle diyecekler. Çinler için yapılıyor diyecek hayalleri yok. Ama Manisa yapıyor, Antep niye yapmıyor, Antalya niye yapmıyor, Sakarya niye yapmıyor? Bunların da irdelenmesi lazım” şeklinde konuştu.
Fabrika’nın Manisa’nın tarımına büyük zarar vereceğini merkez yerine Soma’da açılması gerektiğini belirten Başkan Ertosun, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Bizler fabrika kurulmasına karşı değiliz. Manisa’da yapılmasına karşıyız. Bu fabrikayı Soma’da yapabilirler. Çünkü Soma kan alıyor. Bakın bugün linyit kömürleri için eylemler yapılıyor. Ama özellikle burada yapıyorlar. Çünkü firma tercihleri gözetiliyor. Efendim burası limanlara yakın, ulaşımı kolay, arazi düz, tesviyesi kolay. Ama Soma kan alıyor. Manisa’nın bir tarım potansiyeli var. Bu potansiyeli değerlendirmeyip neden yok ediyorsunuz? Daha yeni Migros’un CEO’su açıkladı Antalya’da sıfır maliyetli olan bir ürün İstanbul’a gelince 21 TL oluyor. Sıfıra aldığınız ürünü İstanbul’a 21 liraya getiriyorsunuz. Üzerine kar koyuyorsunuz, satıyorsunuz. Eskiden Karaali köyünden getirdiğiniz domatesi, biberi burada satıyordunuz. Şimdi bunu Antalya’dan getirmek zorunda kalacaksınız.”
