Manisa Cumhuriyet Mahallesi sakinleri yıllardır bekledikleri bitişik düzen imar planı yerine aniden yürürlüğe giren site tipi bina kararı ile karşılaştı. Bu karar, mahalledeki mevcut iki katlı evlerin arsa değeri üzerinden hesaplanmasına ve dolayısıyla hak sahiplerinin çok daha yüksek bedellerle karşılaşmasına yol açıyor. Oysa burada mağdur olan, inşaat şirketlerinin değil; zaten kısıtlı gelirle yaşamını sürdüren mahalle sakinleri.
Sorunun özü ve mağduriyetin boyutu
Kararın pratik sonucu açık: 2 katlı bir evin sahibi, evini kaybetmiyor ama evinin metrekare değeri arsa olarak hesaplanıyor; belediyenin belirlediği rayiç bedeli üzerinden şirketle anlaşma yapmaya zorlanıyor. Bu bedeller, piyasa koşullarının üzerinde veya vatandaşın ödeme gücünün çok ötesinde olabiliyor. Sonuç:
Yoksul hane halklarına ağır mali yük;
Mahallenin sosyal dokusunda bozulma riski;
Uzun yıllardır aynı evde yaşayanların yerinden edilme tehdidi;
Kentsel dönüşümün şirket lehine işlemesi, kamu yararının geri plana itilmesi.
Bu tablo, yalnızca bireysel mağduriyetler üretmiyor; mahalledeki dayanışmayı, komşuluk ilişkilerini ve yerel ekonomiyi de zedeliyor.
Belediyelere somut öneriler
Manisa Büyükşehir Belediyesi ve Yunusemre Belediyesi, kentsel dönüşüm süreçlerinde kamusal sorumluluğu gözetmek zorundadır. Aşağıdaki adımlar, mağduriyeti azaltacak ve sürecin adil yürütülmesini sağlayacaktır:
Rayiç bedelinin yeniden değerlendirilmesi: Mahalledeki gelir düzeyi ve bölgesel emlak verileri göz önünde bulundurularak rayiç bedelleri makul bir seviyeye çekilsin.
İndirim ve taksitlendirme mekanizmaları: Dar gelirli hak sahipleri için uzun vadeli, düşük faizli taksitlendirme veya indirimli alım seçenekleri sunulsun.
Sosyal etki değerlendirmesi: Kararın uygulanması öncesinde mahalle bazlı sosyal etki raporu hazırlanıp kamuoyuna sunulsun.
Neden bu adımlar acildir
Kentsel dönüşüm, sadece beton ve parsel meselesi değildir; insan hayatı, hafıza ve sosyal adalet meselesidir. Rayiç bedellerinin yüksek tutulması, dönüşümün finansmanını inşaat şirketlerine yüklerken, asıl yükü dar gelirli vatandaşların sırtına bindirir. Bu durum, toplumsal eşitsizliği derinleştirir ve kentin sosyal dokusunu tahrip eder. Belediyelerin görevi, yatırımcılarla vatandaşlar arasında denge kurmaktır; aksi halde kamu güveni zedelenir.
Çağrı
Manisa Büyükşehir Belediyesi’ne ve Yunusemre Belediyesi’ne çağrımız nettir: Kamu yararını önceleyin. Rayiç bedellerini yeniden gözden geçirerek, ödeme gücü olmayan vatandaşları koruyacak mekanizmeleri derhal hayata geçirin. Mahalle sakinlerinin evlerini korumak, sadece bireysel bir hak meselesi değil; kentin adalet ve dayanışma ölçüsüdür.
Bu süreçte yerel meclislerin, sivil toplum kuruluşlarının ve mahalle temsilcilerinin görüşleri alınmalı; kararlar şeffaf ve hesap verebilir şekilde uygulanmalıdır. Aksi halde, kentsel dönüşümün adı “yenileme” değil, “tasfiye” olarak anılmaya devam edecektir.
Son söz: Cumhuriyet Mahallesi sakinleri, yılların emeğiyle kurdukları yuvalardan vazgeçmeyecek; belediyeler de bu yükün tek taraflı olarak vatandaşa yıkılmasına izin vermemelidir. Kamu yönetimi, adaleti ve sosyal dengeyi korumakla yükümlüdür — şimdi harekete geçme zamanıdır.
